تاریخچه انرژی اتمی ایران

کاربردهای انرژی هسته ای
انرژی هسته ای در پزشکی :

از سنگ اورانیوم تا بمب اتم
استخراج اورانیوم از معدن

تاثیر فناوری هسته‌یی در کشاورزی را باید بپذیرند

کار برد فناوری هسته ای دردفع آ فات گیاهی نریتور

امروزه با بالا رفتن جمعیت جهان کشاورزی از اهمیت بالایی برخوردار شده است وتامین و امنیت غذایی از مهمترین دغدغه های هر کشور می‌باشد.یکی از مهمترین چالش‌های کشاورزی خسارات ضایعاتی است که به محصولات کشاورزی وارد می‌شود بطوریکه گفته‌می‌شود‌امروزه بیش از یک سوم محصولات کشاورزی در جهان از بین می‌روند.وجودآفات گوناگونی که به محصولات کشاورزی حمله ور شده وباعث نابودی آنها می‌گردد باعث شده از دیربازانسانها بفکر یافتن روشهای گوناگون برای از میان برداشتن این آفات ودر بدست آوردن مهصولات کشاورزی سالم باشند تا با بالابردن سطح کمی و کیفی محصولات کشاورزی را توسعه ببخشند .

دکتر معروف : تولید محصولات کشاورزی از جنبه های مختلف آسیب پذیر است .به طور معمول عوامل مختلفی مانند شرایط آب وهوایی ، میزان بارندگی ، وضعیت خاک کشاورزی، تجهیزات تکنو لوژی کشاورزی می‌تواند که میزان تولید وکیفیت تولید ما را تحت تاثیر خود داشته با شد .در بین این مجموعه عوامل یکسری عواملی هستند که تولیدات ما را تهدید می‌کنند که این مجموعه عوامل زندهای که محصولات کشاورزی را تهدید می‌کنند . مجموعه‌ای از حشرات علفهای هرز ، باکتریها وسایر میکروارگانیسم ها که بطور معمول گفته می‌شود در آمارها موجود هست که در کشورهای در حال توسعه حدود یک سوم تولیدات محصولات کشاورزی به این طریق از چرخه مصرف خارج می‌شود واز بین می‌رود . برای حفظ محصولات کشاورزی ا زگزند آفات روشهای مختلفی وجود دارد ویکی از این روشها ، استفاده کردن از روش هسته‌ای یا پرتو تابی وابسطه به مجموعه دانش هسته ای می‌شود تکنولوژی نسبتا جدیدی هست . پایه این کار از حدود سال 1953 در کشور آمریکا گذاشته شده از اون به بعد تحقیقات بسیار زیادی در کشورهایی مانند آمریکا ،کانادا ، روسیه ، انگلیس ، فرانسه ، هلند شده ونتایج بسیار مثبتی هم داشته است . دکتر مظفری : برای یک تکنولوژی ایچنینی ما نیازمند این هستیم که از روشهای مختلف بتوانیم استفاده کنیم از جمله اینها روشهای ژنیتیکی ،ویا روشهای فیزیکیاستفاده کنیم ، مثلابرای مبارزه با آفات اگر شما می‌خواهید یکی از روشهای مختلف اینکه شما بیایید آفاتی از همان گونه بوجود بیاورید که توانایی بار وری نداشته باشند . استریل باشند یا عقیم باشند آنوقت این افراد عقیم با افراد معمولی حشره جفت گیری میکنند . بچه ای بوجود نمی آید یعنی در واقع جمعیت حشرات پائین می‌آید، جمعیت حشرات که آمد پائین دیگر خسارت اقتصادی نمی‌توانند بزنند. دکتر سرافرازی عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی : پرتوهای الکترومغناطیس پرتو های ایکس یا ماورای بنفش اساسا اینها برای داشتن انرژی بالا بر روی بافت های زنده تاثیر می‌گذارند .
تولید متاسیون با تخریب سلول به خصوص سلول برای مدیریت آفات و یا برخی از عوامل بیماری زا روی گیاهان . در بخش حشرات به خصوص حشرات آفت این تاریخچه اش به برمی‌گردد به حدود صد سال پیش که بر روی سوسک لازیوور لازینکن در سال 1916 و همین طور یک شپش هایی پیدا می شوند سیتو فیلوریزر استفاده شد برای مدیریت آنها و خوب جواب خیلی خوبی هم داد . دکتر معروف : در دنیا هم خوب خیلی استفاده شده یعنی حتی کشورهای آفریقایی که این دانش را هم ندارند آمدند کمک گرفتند از سازمانهای بین المللی مثل خوار و بار جهانی و همین طور آژانش بین المللی انرژی اتمی و دارد جنسی می‌شوند که از این ویژگی پرتو ها استفاده می شود، در واقع طرح هایی در آن کشور ها اجرا می شود به خصوص در مورد آفات پزشکی یعنی حشراتی که ناقل بیماری ها هستند مثل مگس تسه تسه که ناقل بسیاری از بیماری ها است اینها روش های خیلی مؤثری بوده و تا حد زیادی توانستند این آفات را کنترل کنند. در کشور هایی مثل الجزایر که خرما یکی از تولیدات مهمشان است آنها دارند همین عقیم سازی حشرات را همین تغییر را در مورد آفات خرما الان استفاده می‌کنند کشورهایی مثل عرض کنم خدمتتان مصر دارند از این روش استفاده می‌کنند. کشورهایی مثل آمریکای مرکزی ، آفریقای جنوبی این یک روش کاملا پذیرفته شده است واز سال 1938 در آمریکا این روش شروع شد روش استریل کردن حشرات یا عقیم کردن حشرات تا الان هم ادامه داشته . نریتور : انسان ها در طول تاریخ همواره در حال مبارزه با آفات محصولات کشاورزی بودند ودر این مبارزه از شیوه ها و روش های گوناگونی استفاده کرده‌اند .
استفاده از روش های فیزیکی چون آتش و یا شیمیایی همچون سموم شیمیایی گذشته از موفقیت آمیز بودن یا نبودن با عوارض و مشکلات متعددی همراه بوده است که در نهایت باعث شده که به دنبال دیگر روش ها باشند به طوری که این میان نانو و بیو تکنولوژی نیز به کمک انسان ها آمد . فناوری هسته ای نیز یکی از تکنولوژی هایی است که در این زمینه می تواند کمک بسیار زیادی به انسانها کند استفاده از این تکنیک از سالها قبل در نقاط مختلف جهان آغاز شد . دکتر سرافرازی عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات آفات و بیماری های گیاهی : برای اولین بار در سال 2001 در آمریکا اولین حشره ترانسیونیک که نوعی آفت است همین پکتریو فسیپلا که در ایران هم به صورت یک آفت قرنطینه در جنوب شرقی در استان سیستان و بلوچستان در حال حاضر این حشره فعالیت می‌کند با بهره گیری از دستکاری ژنتیکی از یک طرف و تکنیک نر عقیمی توانستند این آفت را به خوبی در سه نسل کنترل کنند ما از مجموعه برنامه هایی که در سال گذشته به در واقع سازمان انرژی اتمی پیشنهاد دادیم که در ایران انجام شود با توجه به اینکه اساسا با این روش و به خصوص با شرایطی که به ؟؟؟؟ پنبه در جنوب شرقی ایران دارد امکان رادیکیشن آن به خوبی است و ما بنا را بر این داریم که به همکاری سازمان انرژی اتمی این برنامه را در سیستان و بلوچستان پیاده کنیم.
در حال حاضر کار مقدماتی آن انجام شده نمونه برداری هایی از این نقاط را ما در همین مناطق خوراکی و حول و حوش منطقه چابهار انجام دادیم نمونه ها جمع آوری شده و در حال پرورش است و امید این است که با مذاکراتی که اخیرا با سازمان انرژی اتمی در وین انجام شده زمینه های به کارگیری همزمان این دو تکنیک یعنی نر عقیمی و در واقع دستکاری ژنتیکی را بتوانیم انجام بدهیم و انشاءالله بتوانیم این آفت را به طور کامل برنامه ادیکیشنش را در ایران انجام بدهیم به خصوص با توجه به اینکه در واقع کشت پنبه با شرایط آب و هوایی خوبی که در منطقه سیستان و بلوچستان پیاده شده و ایجاد شده خوب سطح زیر کشت احتمال گسترشش است و این خطر وجود دارد که این آفت کلیدی پنبه که در سایر نقاط جهان هم است در آن منطقه هم به شدت گسترش پیدا کند و صنعت نساجی را تحت تاثیر خودش قرار بدهد ما امیدوار هستیم که بتوانیم با استفاده از این شیوه که جهات موفقیت آمیزی هم در کشور های دیگر داشته بتوانیم این آفت را مدیریت کنیم . دکتر معروفی : بحث حفظ محصولات کشاورزی از گزند آفات از دو جنبه قابل بررسی است یک زمانی است که شما محصولتان در مزرعه و باغ قرار دارد و در آن مرحله می خواهید محصول را از گزند آفت حفظ کنید مرحله بعدی موقعی است که شما محصول را برداشت کردید دارید ذخیره سازی می کنید یا در انبار نگهداری می کنید و در این مرحله می خواهید از گزند آفت مصون نگهدارید محصولتان را . تکنولوژی هسته‌ای در هر دو جنبه قابل کاربرد است یعنی هم در سطح باغ و مزرعه و هم در سطح انبار و مصرف کننده نهایی که هر کدام از اینها شرایط خاص خودش را دارد و تکنیک های خاص خودش را دارد . دکتر رضا پناه : برای مثال عرض می کنم تصاویری را خدمت تصویر برداران محترم نشان دادند که یک کارخانه بزرگ را سرمایه گزاری کرده بود کشور کانادا و یک حشره آفت را که روش های کنترل دیگر سخت بود برایش یا محیط زیست را آلوده می کرد یا سموم پر خطری را مجبور بودند استفاده می کردند که سلامت بشر را در خطر قرار می داد کارخانه ای به تکثیر این آفت بپردازد؛ خیلی تاسیسات وسیعی بعد این آفت را در معرض پرتو های نافذ هسته ای قرار می دهند بعد اینها را رها سازی می کنند تا جمعیت طبیعی این آفت در آن دره یا آن منطقه وسیع بیتش کلمبیا افزایش پیدا کند اف بی آی و دیگر سازمان های بیت المللی هم یک همچنین فعالیت هایی را داشتند در دیگر نقاط دنیا و موفقیت هایی را کسب کردند .
دکتر سرافرازی : ببینید ما دو تا برنامه را داریم طرح تحقیقاتی در واقع داده شده جدایی از این که سالهای سال هست در مدیریت آفات انباری بخصوص شپشه‌های‌گندم آرد و بسیاری از آفات انباری عملاً از طریق این روش با دزهای بالا کشتن آنها و یا با دزهای پایین برای عقیم کردنشان استفاده می‌شودو کاربعد عام دارد ولی طی سالهای گذشته یک نگاه خاصی هم به یک سری آفات دیگر هم شده همین طور که عرض کردم برای کرم سرخ پنبه یک برنامهای هست که خودمان همین الان در صدد هستیم که ان برنامه را ایجاد کنیم ،البته این برنامه قرار است با دولت پاکستان هم اجرا شود که آنها همچنین آفتی در نزدیکی مرز ما دارند یک کمک خواهد بود برای مدیریت بهتراین آفت مضافاً این طرح تحقیقاتی هم در موسسه تحقیقات آفت گیاهی بیماریهای گیاهی داده شده برای مدیریت کرم گلوگاه انار می‌دانید که کلیدی‌ترین آفت انار در کشور است و این برنامه قرار است در هست در بخش تحقیقات آفات گیاهی استان یزد پیاده شود پیشنهادش داده شده ومورد تصویب هم قرار گرفته وانشاءالله برای امسال اجرا خواهد شد‌ نریتور : مبارزه با آفات محصولات کشاورزی درکشور کمک فراوانی میشود بخش از حمله آفات کشاورزی گاه از چنان وسعت بالایی برخوردار است که فلج شدن و ور شکست شدن بخشهایی از حوزه کشاورزی می انجامد و صدمات بی شماری به اقتصاد یک کشور وارد می‌کند . اهمیت این موضوع به قدری است که دانش و علوم مختلف به یاری کشاورزی در نهایت اقتصاد و امنیت غذایی آمده تا با استفاده از شیوه‌ها و روشهای گوناگون پدید آمدن آسیبها و خطرهای بیشمار جلوگیری کرد. دکتر مظفری : شما برای این که یک کشت سالم داشته باشید یک باغ سالم داشته باشید لازم است که بذر و نهال سالم بکارید خوب برای تولید این بذر و نهال سالم شما یک محیط آری از آفت و بیماری می خواهید که تهیه کنید بذر گیاه سالم را وقتی که می‌گوئیم آری از بیماری آفت نسبی البته هست یکی از روشهایی که جدیداً آژانش بین‌المللی انرژی اتمی به آن توجه دارد و موسسات تحقیقاتی بین‌المللی دنیا ایجاد مناطقه ایزوله با استفاده از مواد رادیواکتیوبرای کاشت وتولید بذر و نهال هست اینها می‌آیند مناطقی جزیره مانند درست می‌کنند با استفاده از اشعه رادیواکتیو که عوامل آفات و بیماریها را از بین می برند تا بتوانند بذر و نهال سالم تهیه کنند و وقتی بذر ونهال سالم تولید و تکثیر کردند به میزان کافی بذر و نهال سالم در اختیار کشاورزان قرار می‌گیرد که بتوانند مزرعه و باغ سالمی داشته باشند در نتیجه جلوی آفات و بیماریها گرفته می‌شود . دکتر معروفی : در مورد کرم ساقه خوار برنج که باز هم آن یکی از آفات مهم محصولات کشاورزی که در مورد برنج ایران هم سالیان سال است که با این مشکل مواجه هستیم و استفاده بی رویه سموم در مزارع باعث آلودگی آبهای منطقه شمال کشور شده که آثارش به صورت بیماریهای کنونی ظهور می‌کند روش پرتوتابی در واقع در آنجا هم کاربرد دارد ودر حال مطالعه است در مورد کرم ساقه خوار برنج منتها در آنجا مشکلاتی دارد این حشره چون چند بار حفت‌گیری دارد یک مقداری باعث شده مبارزه با این حشره با استفاده از روش راه‌سازی نر عقیم با مشکلاتی مواجه باشد که نیاز دارد کار شود و در واقع این اشکالها بر طرف شود در واقع راه حل‌هایی برای غلبه بر این مشکلات پیدا شود و سِنِ گندم هم یکی از آفات مهم ماست که بخش اعظمی از مبارزات شیمیایی را به خودش اختصاص داده است در مورد سِنِ گندم خمدر این مورد کار شده برای کنترل این آفت با استفاده از عقیم کردن حشرات. دکتر مظفری : روشهای دیگر ایجاد گیاه‌های مقاوم در مقابت بیماری آفات است به جای این که ما بیاییم سم و کود استفاده کنیم بیاییم گیاه مقاوم به حشره ایجاد بکنیم فرض بفرمائید گیاه مقاوم به کرم ساقه خوار برنج ایجاد کنیم یا گیاه مقاوم به گلوگاه انار ایجاد کنیم یا خیلی از موارد دیگر استفاده کنند از تکنولوژی هسته‌ای استفاده کنند تر کیب ژنتیکی مناسبی ایجاد کنند که دچار این آفتنشود در مقابل این بیماری مقاومت کند . دکتر معروفی : طیفی از مگسها را داریم که به عنوان مگسهای میوه شناخته می شوند به محصولات مختلف مثل گیلاس ،هلو ریا،گلابی و مخصوصاً مرکبات حمله می کنند و در همان مرحله‌ای که میوه در روی درخت است باعث ریزش میوه می‌شوند و خسارت زیادی می‌زنند یکی از اینها مگس مدیترانه‌ای است .
خوب ما چند ستل پیش این مگس را در ایران داشتیم شرایط آب و هوائی ایران برای استقرار این آفت مناسب نبود و یعنی با مرکبات وارداتی سالهای خیلی دور دهه 50 این وارد مملکت شده بود منتها به دلیل نا مناسب بودن شرایط آب و هوایی این آفت مستقر نشد و به طور طبیعی از بین رفت ولی در کشورهای همسایه ما مثل ترکیه و دیگر کشورهای اروپایی و یونان این آفت بسیار مهم است و رد آنجا استفاده از همین روش اس آی تی بسیار مؤثر بوده و کاربرد فراوانی هم دارد در ایران ما الان روی کرم گلوگاه انار در واقع مرکز پزشکی هسته ای کشاورزی در واقع با همکاری مؤسسه تحقیقات و آفت بیماری های گیاهی روی کرم گلوگاه انار دارند در این زمینه کار می کنند ، چون کرم گلوگاه انار شاید بشود گفت مهم ترین آفت انار در ایران است و خوب میدانید که انار یک میوه بسیار خوب است ، یعنی بازار پسندی خوبی دارد در سطح بین المللی متاسفانه این آفت یک مقدار برای صادرات این محصول مشکل ایجاد کرده کنترلش هم کنترل ساده ای نیست چون سموم شیمیایی خوب جواب ندادند، حتی مبارزات بیولوژیک هم یعنی استفاده از حشرات مفید هم در مورد کنترل این آفت خیلی مؤثر نبوده برای همین الان این تفکر ایجاد شد که بییند با استفاده از رهاسازی حشرات یعنی پروانه های نر را جمع آوری کنند به میزان زیاد پرورش بدهند در آزمایشگاه عقیم‌شان کنند و رهاسازی کنند در سطح باغ و طبیعتاً اختلال در جفت گیری که ایجاد می شود جمعیت آفت را تا سطح قابل قبولی را پایین بیاورد . در مورد این آفت الان در حال اجراست یعنی دارد کار می‌شود . نریتور : تکنیک های هسته ای و ترکیب آن با دیگر تکنولوژی ها به عنوان یکی از مهم ترین و کم خطر ترین شیوه های مبارزه با آفات در کشور های مختلف شناخته شده است و ترکیب این تکنیک با تکنولوژی های دیگر مثل بیو تکنولوژی کمک بسیار زیادی به دفع آفات کشاورزی و در نتیجه به توسعه کشاورزی کرده است با توسعه علوم و دانش های گوناگون در جهان تکنیک های مبارزه با آفات به سرعت در حال پیشرفت و تاثیر گزاری بیشتر است ولی سؤالی که بسیاری با آن موجه می شوند این است آیا استفاده از این تکنیک ها اقتصادی است؟ دکتر معروفی : تمام اینها این قضیه را نزدیک به این می کند که این روش می تواند اقتصادی تر باشد نسبت به روش های دیگر با توجه به اینکه آن خطراتی که مواد شیمیایی دارند دیگر این روش ندارد و حالا این یک جنبه مثبتش است که باید خیلی به آن توجه شود یعنی صرفا مسائل اقتصادی اش را مطرح نکنیم چون بعضی اوقات مسائل بهداشتی و زیست محیطی واقعا ارجح است نسبت به مسائل اقتصادی و ما باید این ها را بپذیریم تا به آن اهدافی که داریم برسیم .
دکتر رضا پناه : فناوری های زیستی که در همکاری با یا در تعامل با فناوری های هسته ای در عرصه علوم غذایی و علوم کشاورزی چه مزیت هایی را در روش های کنترل بر فرض آفات و بیماری های گیاهی که به طور معمول و مرسوم دارد استفاده می شود مثلا سموم شیمیایی و اینها دارد ؟ باید عرض کنم روش هایی که بر این اساس و بر اساس این فناوری‌ها تنظیم شدند معمولا با رعایت مسائل محیط زیست هستند آلودگی شان کمتر است و در واقع این پرتو ها به واسطه نافذ بودنشان و قطعی بودن نفوذشان در به اصطلاح موجودات زنده همان طور که بسته های غذایی و بهداشتی که از جلوی این پرتو ها به خاطر میکروب زدایی و اینها می گذرند در درصد بسیار بالایی ایمن و نضمین شده هستند و ریسکشان پایین است در این سمت هم وقتی از این فناوری ها استفاده می کنیم تضمین بالایی برای این روش وجود دارد و اجازه می دهد که این روش در عرصه محیط زیست پذیرفته شده باشد ، قاطع باشد و جایی که توصیه می شود عمل کند . من مثالی را خدمتتان عرض می کنم در حدود 30 سال پیش صرفا با دستور عدم سمپاشی نی شکر در یک کشت و صنعتی که شرایط را برای یک دانشمند جوان فراهم کرده بود تصحیلاتی را فراهم کرده بود محقق جوان دستور می دهد که به خاطر این دشمنان طبیعی آفتی که آن روز پر خطر بود برای محصول نی شکر شما سمپاشی نکنید آنها هم تمکین کردند و 30 سال گذشته و هنوز حشره کشی در آنجا مصرف نشده این یعنی عدم هزینه کرد برای آن محصول ، محصولی که چند سال است توسعه پیدا کرده و ایضا در توسعه اش هم این سم مصرف نشده ، هزینه تولید آمده پایین ، محیط زیست آلوده نشده ، کسی مسموم نشده ، دامی مسموم نشده ، گیاهی مسموم نشده ، و حتی اگر یک خورده دقت کنیم شاید مثلا نی شکر ارگانیت ، نی شکر آری از سم کلیه سموم عرضه شود و در دنیا مطرح شود این همه اش یعنی اقتصاد ، همه اش یعنی استفاده از فرصت هایی که به دقت در اطراف ما است و ما می توانیم با دقت آنها رار برداریم و از آنها استفاده کنیم . دکتر معروفی : ماباید یک نکته هم اینجا ذکر کنیم این روش یک مقدار روش هزینه بری است یعنی نیاز به یک سرمایه گزاری اولیه دارد و در واقع شما ایجاد یک واحدی که شما تجهیزات پرتو تابی را بخواهید در آن مستقر کنید هزینه های بالایی دارد و یک مقدار گرایش استفاده از این روش را شاید در بحث اقتصادی بودنش در ابهام قرار دهد منتها مطالعات اقتصادی هم در این زمینه حالا در ایران انجام نشده ولی مقالات متعددی منتشر شده آمدند بحث اقتصادی را هم به آن توجه کردند و محاسبه کردند یک واحد از غلات حالا واحدمان هر چه می خواهد باشد یک تن ، یک کیلوگرم ، یا صد گرم از غلات را وقتی شما به روش پرتو تابی ضد عفونی می کنید نسبت به زمانی که می آیید با روش های جاری مثل استفاده از ترکیبات تدخینی یا سموم شیمیایی مقایسه می کنید می بینید که روش پرتو تابی با توجه به اینکه شما یک بار سرمایه گزاری می کنید و تا سالیان سال از این سرمایه گزاری تان دارید استفاده می کنید نهایتا صرفه اقتصادی بیشتری دارد نسبت به سایر روش ها از جمله روش های شیمیایی .
دکتر سرافرازی : مضافاً این که در واقع معرفی این دانش جدید هزینه های تولید حشرات عقیم را که بایستی در سطح انبوه هم تولید شود به شدت کاهش می دهد و عملا کاربرد این روش را بسیار راحت تر کرده و گرایش بیشتری هم برای کاربردش است کما اینکه در حال حاضر در بسیاری از کشورها عملا با ترکیب این دو روش دارند در دفع آفاتشان استفاده می کنند از آن . نریتور : امروزه بی توجهی و بی تفاوتی نسبت به محیط زیست به نتایج نامطلوبی منجر شده که به دنبال آن در سراسر جهان باعث حساسیت بیشتر انسانها نسبت به مسائل زیست محیطی شده است طبق برآورد سازمان بهداشت جهانی هر ساله سه میلیون نفر بر اثر بیماری های ناشی از آلودگی هوا میمیرند این رقم پنج درصد کل مرگ و میر سالانه جهان است سموم شیمیایی که در سراسر جهان برای مبارزه یا آ،ات کشاورزی استفاده می‌شوند یکی از مهمترین آلاینده های هوا و آب است که تاثیرات سوء بلند مدتی بر محیط زیست خواهد گذاشت این اثرات مخرب به قدری گسترده است که انسانها را واداشته است تا به فکر استفاده از شیوه های سالم تر و نوینی بیفتند که یکی از این شیوه ها استفاده از پرتو افکنی است . دکتر معروفی : این است که چند ترکیب عمده است از مواد شیمیایی که الان برای کنترل آفات انباری دارد استفاده می شود یکی از این ترکیبات ، ترکیبات شیمیایی با نام متیل بروماید ، متیل بروماید متاسفانه اثر تخریبی شدیدی روی لایه ازن دارد و یک پروتوکلی در منترال کانادا تنظیم شده به امضای تعداد زیادی از کشورهای دنیا رسیده از جمله جمهوری اسلامی ایران هم این پروتوکل را امضا کرده مبنبی براینکه هر متیل بروماید از چرخه تولیدات مصرف حذف شود متیل بروماید واقعا ترکیب خوبی است برای کنترل آفات انباری یعنی به راحتی آفت را از بین می برد در مدت زمان کوتاه ولی متاسفانه به دلیلی همین اثرات مخربی که در محیط زیست دارد تا سال 2015 میلادی در کشورهای در حال توسعه از جمله ایران طبق تعهدی که ایران به این پروتوکل داده است باید مصرف متیل بروماید ممنوع شود . وقتی این ترکیب حذف شود یکی از سلاح های بسیار مهم ما برای کنترل آفات انباری از دست مان خارج شده یک یا دو ترکیب دیگر باقی می ماند . منتها ما باید از الان دنبال جایگزین های مناسب برای این ترکیبات باشیم زمان را از دست ندهیم در دنیا هم در واقع این اتفاق افتاده یعنی یکی از روش های جایگزین برای ترکیب متیل بروماید در واقع همین روش پرتو تابی است یعنی در واقع در مجامع بین المللی ، مقالات و جلساتی که در کنفرانس های مختلف تشکیل می شود چند روش و چند ترکیب معرفی و جایگزین می شود برای ترکیب متیل بروماید یکی از تکنیک هایی که آینده روشنی هم واقعا دارد همین روش پرتو تابی است .
دکتر سرافرازی : در مقایسه با روش های مدیریت آفات که می دانید روش های مختلفی استفاده می‌شود که اساسا اصلی ترین روشی که برای کنترل آفات دارند استفاده می کنند بهره گیری از آفت ها و سموم شیمیایی است طبیعی است که کاربرد سموم شیمیایی در یک کشاورزی پایدار بایستی به طور منطقی انجام شود . و طبیعتا اثرات زیست محیطی زیادی هم در عین حال در کنار خودش دارد از بین رفتن دشمنان طبیعی ، وجود باقی مانده سموم در محصولات کشاورزی که به نوعی توسط مردم دارد استفاده می شود این روزها اهمیت زیادی به آن داده می شود و طبیعی است که به دنبال راه کار ها و روش های دیگری باشند که سموم را به صورت منطقی استفاده کنند و تا حد امکان استفاده از مبارزات شیمیایی بر علیه آفات به عنوان آخرین راه کار در واقع قرار بگیرد . استفاده از اشعه دهی و پرتو دهی در واقع یکی از روش های بسیار سالمی است که عملا اثرات سوء کاربرد مواد شیمیایی را در مدیریت آفات نخواهد داشت و مضافا این که در باره این روش بسیار تخصصی عمل می کند طبیعتا اثرات سویی روی سایر موجودات دیگر دشمنان طبیعی و غیره ندارد و از این جهت بسیار روش سالم و با هزینه های کمتری هم است با در نظر گرفتن اثرات مخرب زیست محیطی سموم این روش بسیار سالم تر و به صرفه است . دکتر رضا پناه : با توسعه علوم در زمینه شناخت تاثیرات روش هایی که به طور معمول استفاده می‌شد برای کنترل آفات گیاهی ، روش های شیمیایی ، روش های پر مخاطره دیگری که در محیط زیست اثر منفی داشتند در کتاب های چاپ شده ، ژورنالیست ها ، فیلم ها و حتی فیلم های متعددی ساختند و به آحاد بشر این مخاطره را توضیح دادند و خوشبختانه در کشور ما هم این شناخته شده است و دیگر از آن استفاده های بی رویه سموم شاید کمتر شده حتی محصولات ارگانیک مطرح است . نریتور : کشاورزی یکی از پایه های مهم اقتصادی هر کشور است تامین امنیت غذایی یک کشور از چنان اهمیت بالایی برخوردار است که کشورهای مختلف زمان و توجه زیادی به این بخش اختصاص داده اند استفاده از فناوری های مختلف در این حوزه خود از اهمیت هر چه بیشتر آن حکایت می کند استفاده از تکنولوژی هسته ای برای مبارزه با آفات کشاورزی یکی از هوشمندانه ترین شیوه هایی است که در بسیاری از کشورها مورد استفاده قرار گرفته است که از مهمترین ویژگی های آن می توان از کارایی و تاثیر گزاری بالای آن و عدم آلایندگی محیط زیست نام برد.

آیا انرژی هسته ای حق مسلم ایرانیان است ؟

الکترون ها ضامن سلامت غذای شما!

زباله‌ هسته‌ای

نگاه اجمالی

موضوع تولید زباله‌های هسته‌ای از زمان کشف مواد رادیواکتیو مورد نظر بوده است. ولی توجه خاص به آن پس از کشف شکافت است چرا که کلیه راکتورهای شکافت هسته‌ای ایزوتوپهای رادیواکتیو تولید می‌کنند. میزان تابش بسیاری از ایزوتوپها برای حیات جانداران خطرناک است بنابراین ، مسئله جداسازی و انبار نمودن و دفن ایمن آنها با زیاد شدن تعداد راکتورها و سطح انرژی آنها سال به سال مباحث گسترده‌ای را دربر می‌گیرد.

زباله هسته ای
مشکلات ناشی از زباله‌ هسته‌ای

خطر واپاشی رادیواکتیوی:

خطر عمده ناشی از این واقعیت است که بعضی نیم عمرها زمان فعال زباله‌های رادیواکتیوی را به هزاران سال می‌رسانند. واپاشی رادیواکتیوی باید جریان خود را طی کند حتی اگر هزار سال طول بکشد.
فراوانی زباله هسته‌ای: در فرایند تولید انرژی هسته‌ای مقدار زیادی زباله رادیواکتیوی بوجود می‌آید. بنابراین ، آمار وزارت انرژی آمریکا از سال 1946 تا 1983 حدود 71 میلیون پوند زباله رادیواکتیو از هفت مرکز در آزمایش‌های مربوط به هوا ، آب و زمین تخلیه شده است. بدیهی است که زباله‌های دیگری از مراکز دیگر تخلیه شده است.

زباله‌های گازی:

غالبا ایزوتوپهای رادیواکتیو از گازهای نجیب ، از قبیل کریپتون هستند. تریتیم که ایزوتوپی از هیدروژن است نیز به صورت گاز ، عمدتا بصورت بخار آب ، تخلیه می‌شود. تریتیم بصورت بخش هیدروژنی مولکول آب در زنجیرهای زیست شناختی مواد غذایی وارد می‌شود.

آبهای زیرزمینی:

ایزوتوپهای رادیواکتیو در زباله‌های مایع ، معمولا از طریق بارندگی به صورت جامد در می‌آید و انبار می‌شود اگر این زباله‌ها در زمین در گودالهای بدون آستر ، بدون آنکه در محفظه‌های خاص باشند دفن شوند در طی چند قرن بعد آبهای زیرزمینی این مواد رادیواکتیو را پراکنده خواهند کرد.

راه حل چیست؟

اگر ما نتوانیم واپاشی رادیواکتیو را کنترل کنیم و با چنین مقادیر عظیمی از زباله‌های رادیواکتیوی مواجه باشیم چه باید بکنیم؟ راه حلهای ارائه شده برای این مسائل خود با این مسئله مواجه است که « یک راه حل موجب بروز نوعی آلودگی دیگر می‌شود.» اصل قضیه این است که زباله‌ها را هر چه ممکن است از خود دور کنیم. طرحهای خیالی از این قبیل که زباله‌های هسته‌ای را با موشک به خورشید یا فضای بسیار دور حمل کنیم یا آنها را در اقیانوسهای عمیق دفن کنیم ،عمدتا به خاطر هزینه زیاد و خطرات احتمالی کنار گذاشته شده‌اند. وزارت انرژی متعهد شده است که در سال 1998 انبارهای زیرزمینی در بسترهای نمکی ، رسی و صخره‌ای ایجاد کند. بر طبق این طرح زباله‌ها نخست در محفظه‌های خاصی که در مقابل ضربه خوردگی مقاومت هزاران ساله دارند، قرار می‌گیرند سپس به انبارها منتقل می‌شوند.
دانشمندان بر این باورند که این بهترین راه موجود است.

دفن زباله‌های هسته‌ای

مرحله عملیاتی برای دفن زباله هسته‌ای بستگی به قدرت تشعشع و خطر حاصل از آنها دارد.

زباله‌های با اکیتویته پائین:

پسمان یا زباله هسته‌ای از مرحله معدن کاری اورانیم و توریم شروع می‌گردد. پس از معدن کاری پسمان متالوژی، دارای رادیوم خطرناک است این ایزوتوپ بصورت فضائی شیمیایی سولفات رادیوم همراه با باریت در منطقه خود معدن دفن می‌شود. قسمت اعظم پسمان با اکتیویته پائین و متوسط در طی کار عادی رادیواکتیو تشکیل می‌گردد. پس از اعمال شیمیایی مناسب در صورتی که زباله‌ها دارای اکتیویته پائین باشند در قعر دریا در محل امنی فرو ریخته می‌شود.

زباله‌های با اکتیویته متوسط :

در جایی که پسمان دارای اکتیویته متوسط و یا نسبتا بالا باشد، لازم است ابتدا حجم بوسیله تجهیز در استخرهایی که بوسیله پلی اتیلن پوشش داده شده بارهای اکتیویته صفر در اتمسفر به یک بیستم رساند. سپس محلول در شبکه فولادی بوسیله افزایش پسمان مخصوص در امثال آن به جامد تبدیل شده و شبکه‌های مهر شده در زیر زمین دفن می‌شود.

زباله‌های با اکتیویته بالا:

هر جا که پسمانها با اکتیویته بالا باشند مانند آنهایی که در نیروگاه‌های هسته‌ای یا جایی که سوخت مصرف شده برای جدا سازی اورانیم و پلوتونیوم بازیابی می‌شوند دقیق دفع پسمان بکار می‌رود. ابتدا میله‌های سوخت رادیواکتیو بالا یا « داغ » برای چندین ماه در زیر آب نگهداری می‌شوند تا خنک شده و اکتیویته آنها فروپاشی نماید. سپس عملیات شیمیایی مشخص را برای جداسازی اورانیوم و پلوتونیوم بکار گرفته می‌شود. مایع باقیمانده تا حجم کوچکی تبخیر می‌گردد و در ماتریس از شیشه قرار می‌گیرد.
سپس این مواد به شبکه‌های فولادی زنگ نزن کوچک انتقال می‌یابد که در آنها کلسینه شده و در حرارت بالا در کوره‌های مخصوصی به شیشه تبدیل می‌شوند. شبکه‌های مهر شده در نهایت در عمق زمین در گودالهای گنبدی که دیواره آنها با ورقه‌های فولادی زنگ نزن پوشانده شده‌اند دفن می‌شوند. این مواد به مدت 25 سال در آنجا دفن می‌شوند که در این مدت کلیه مواد رادیواکتیو بجز آنهایی که نیم عمر بلند دارند بطور کامل فروپاشی می‌نمایند.

دفع دائمی

پس از گذشت پریود فوق پیشنهاد می‌شود که بسته‌های دفن شده را در محلهای عمیق و صخره‌های سخت که از نظر زمین شناسی پایدار بوده و دور از جریان آب قرار دارند، انتقال داد. قسمتی از میدانهای طلای کولار که به مدت زیادی مورد استفاده قرار نگرفته‌اند، انبارهای ممکن برای اینکار هستند.

سلول بنیادی چیست؟
مقدمه
درون جنین میلیونها سلول بنیادی وجود دارد که بزرگی همه آنها کمتر از یک نقطه است. این سلولها از پتانسیل بالایی برخوردار هستند و می‌توانند طی فرایند تمایز یابی به سلولهای بافتهای مختلف در بدن تبدیل شوند. پتانسیل تقریبا نامحدود این سلولها آنها را در کانون تحقیقات پزشکی قرار داده است. تصور کنید که این سلولها بتوانند حافظه بیمار مبتلا به آ آلزایمر را به وی برگردانند.پوستی را که در اثر سانحه آسیب دیده جایگزین کنند یا بیمار معلولی را قادر به راه رفتن دوباره کنند! و .... اما پیش از آنکه دانشمندان نحوه استفاده از سلولهای بنیادی را برای مقاصد پزشکی فرا بگیرند باید دریابند که چگونه می‌توانند قدرت این سلولها را تحت کنترل خود درآورند. آنها باید نحوه استفاده از سلولهای بنیادی و تبدیل آنها به بافتها یا اندامهای خاصی را فرا بگیرند تا بتوانند یک بیمار یا بیماری علاج کنند.

برخی دیگر از مزایای سلول‌های بنیادی جنینی- در مقایسه با سلول‌های بنیادی بالغ، توانایی تمایز و تولید انواع بیشتری از سلول‌ها را دارند.
- کنترل مراحل رشد و تمایز آن‌ها، ساده‌تر از سلول‌های بنیادی بالغ است.
- به علت فراوانی نسبتاً بیشتر، جداسازی آن‌ها راحت‌تر از سلول‌های بنیادی بالغ است.
- دانش بدست آمده از سلول‌های بنیادی جنینی حیوانات، در مطالعات انسانی نیز کاربرد دارد.
- تحقیقات انجام شده بر روی سلول‌های بنیادی جنینی، موجب ارتقاء تکنیک‌های تکثیر و استفاده از سلول‌های بنیادی بالغ می‌شود.
تحقیقات فعلی و چشم‌اندازهای آیندههم‌اکنون، اغلب محققانی که در اقصی نقاط دنیا سرگرم مطالعة سلول‌های بنیادی هستند چند موضوع خاص را در رابطه با این سلول‌ها پی‌گیری می‌کنند:
1. درک صحیح از مراحل رشد و تمایز سلول‌های بنیادی
2. شناسایی، جداسازی و خالص‌سازی تیپ‌های مختلف سلول‌های بنیادی
3. جهت‌دار کردن تمایز سلول‌های بنیادی به‌منظور تبدیل آن‌ها به سلول‌های مورد نیاز جهت درمان بیماری‌ها
4. ایجاد قابلیت پیوند در این سلول‌ها
5. پیشگیری از پس‌زدگی پیوند سلول‌های بنیادی
6. تکثیر سلول‌های بنیادی در مقیاس صنعتی و زیاد
7. تأیید نتایج موفقیت‌آمیز بررسی‌های حیوانی در آزمایش‌های انسانی
8. عملکردی یا فانکشنال کردن سلول‌های تولیدی
9. افزایش کارایی یا Efficiency سلول‌های بنیادی

فصل دوم) جایگاه و وضعیت ایران در زمینة سلول‌های بنیادی

خوشبختانه همگام با پیشرفت‌های اخیر دنیا در زمینة سلول‌های بنیادی، این موضوع در کشور ما نیز مورد توجه قرار گرفته و فعالیت‌های خوبی توسط چند مرکز پژوهشی و دانشگاهی در این مورد، انجام گرفته است. برای مثال، علیرغم مشکلات موجود، محققان کشورمان در پژوهشکدة رویان و دانشکده پزشکی دانشگاه تربیت مدرس تحقیقات ارزنده‌ای در این‌ باره انجام داده‌اند که دستاوردهای ارزشمندی به‌همراه داشته است. در ادامه به معرفی گوشه‌ای از این تلاش‌ها و جایگاه ایران در این عرصه می‌پردازیم:
الف) پژوهشکدة رویان
پژوهشکده علوم سلولی و ناباروری رویان، یکی از مراکز تحقیقاتی وابسته به جهاد دانشگاهی کشور است که در زمینة بهداشت باروری و ناباروری و علوم تولید‌مثل فعالیت می‌کند. این مرکز در کنار فعالیت‌های درمانی و سرویس‌دهی به زوج‌های نابارور، بخش اصلی فعالیت‌های خود را در حوزة امور پژوهشی و آموزشی متمرکز کرده و در قالب چندین گروه تخصصی به تحقیق در زمینة علوم باروری و تولید‌مثل می‌پردازد.
محققان این پژوهشکده در کنار موفقیت‌هایی نظیر تولد اولین مورد نوزاد با استفاده از جنین منجمد در ایران (سال 1375) و تولد اولین نوزاد حاصل از روش ICSI با استفاده از اسپرم منجمد شدة یک فرد بیضه‌برداری شده (سال 1378)؛ اخیراً توانستند با کشت و تکثیر نخستین رده از سلول‌های بنیادی جنینی انسان (بن‌یاخته‌های جنینی) در ایران (سال 1382) به فناوری تولید سلول‌های بنیادی جنین انسان دست پیدا کنند. گزارش این پروژه در شهریور ماه 1382 در جلسه‌ای خدمت مقام معظم رهبری نیز ارایه گردید.
سابقه تحقیقات پژوهشکده رویان در زمینه سلول‌های بنیادی جنینی
پژوهشکدة رویان در کنار ارایة خدمات درمانی به زوج‌های نابارورکه از سال 1370 آغاز شده و هم‌چنان ادامه دارد، بخش عمده‌ای از فعالیت‌ها و نیروی خود را در امر پژوهش متمرکز نموده است. فعالیت‌های پژوهشی این مرکز که از سال 1372 آغاز شده، در قالب پنج گروه تخصصی شامل "جنین‌شناسی"، "ژنتیک ناباروری"، "ناباروری مردان"، "ناباروری زنان" و "بهداشت و اپیدمیولوژی" انجام می‌گیرد. البته به تازگی، گروه پژوهشی سلول‌های بنیادی نیز از سوی دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی مورد تصویب قرار گرفته است.
در گروه جنین‌شناسی، روی کشت جنین در شرایط آزمایشگاهی و بررسی خصوصیات سلولی و مولکولی آن کار می‌شود. البته اغلب تحقیقاتی که تاکنون صورت گرفته، مطالعة ویژگی‌های سلولی بوده است. محققان این بخش که تقریباً از سال‌های 1374 و 1375، کار روی جنین و سلول‌های جنینی را آغاز نموده‌اند، در سال 1379، پروژه‌ای را تحت عنوان "سلول‌های بنیادی" یا Stem Cells در پژوهشکدة رویان مطرح کردند. در سال 1381، یکی از محققان این مرکز، برای ادامه تحقیقات در زمینه تولید و پرورش سلول‌های بنیادی جنینی، عازم یکی از دانشگاه‌های استرالیا شده و طی دورة پژوهشی خود، موفق به تولید چهار رده مختلف از سلول‌های بنیادی جنینی موش شدند. این رده‌های سلولی به‌ترتیب Royan C3،Royan C1 ،Royan B2 و Royan B1 نامگذاری شده‌اند. کلمه رویان (Royan) یا جنین، معادل فارسی کلمه Embryo است. حرف B نشان‌دهنده آن است که این سلول‌ها از نژاد موشی Black/6 یا C57BL/6 استخراج شده و حرف C نشان‌دهنده استخراج سلول از نژاد موشی Balb/c است.
پس از بازگشت محقق یادشده به ایران، آزمایشگاهی تحت عنوان "آزمایشگاه بن‌یاخته‌ها"، در پژوهشکده راه‌اندازی شده و تحقیق بر روی سلول‌های بنیادی جنین انسان در آنجا شروع شد. خوشبختانه مجموعة این فعالیت‌ها باعث شد تا کشور ما در سال گذشته به توانایی تولید و پرورش سلول‌های بنیادی جنینی انسان دست پیدا کند.
برخی از فعالیت‌های پژوهشکده رویان در زمینه سلول‌های بنیادی جنینی
تحقیقات و فعالیت‌های پژوهشکده بر روی این سلول‌ها در چند محور متمرکز است: تولید سلول‌های عضلانی قلب، تولید سلول‌های عصبی، تولید سلول‌های خون‌ساز و تولید سلول‌های مولد هورمون انسولین با استفاده از سلول‌های بنیادی جنینی در محیط آزمایشگاهی.
براساس اظهارات محققان پژوهشکده، در مورد سلول‌های عصبی موفقیت‌های بسیار خوبی به‌دست آمده است؛ به‌طوری‌که با تمایز سلول‌های بنیادی جنینی، کلاف‌های بسیار بزرگی از سلول‌های عصبی ایجاد می‌شوند. اما متأسفانه به دلیل کمبود امکانات، هنوز امکان ارزیابی عملکرد و خصوصیات الکتروفیزیولوژیک این سلول‌های عصبی فراهم نشده است. البته سلول‌های عصبی مذکور با استفاده از تست‌های ویژه مثل ایمونوهیستوشیمی (Immunohistochemistry) و آنتی‌بادی برعلیه پروتئین‌های ویژة سلول‌های عصبی، شناسایی و مورد تأیید قرار گرفته‌اند. به‌عنوان نمونه، با استفاده از این تست‌ها پروتئین‌های Neuron Specific Enolase وMicrotubule Associated Protein 2 در سلول‌های عصبی شناسایی و تأیید شده‌اند.
در مورد سلول‌های قلبی تمایز داده شده از سلول‌های بنیادی جنینی هم علاوه بر مشاهده ضربان در سلول‌های حاصل، با استفاده از مطالعات فراساختمانی (Ultra Structure)، ساختار سلول‌های عضلانی قلبی از لحاظ وجود ساختار سارکومری (Sarcomere)، تشکیل Z-disk، I-band، A-band و دیسک اینترکاله (Intercalated Disk) مورد ارزیابی و تأیید قرار گرفته است. همچنین همانند سلول‌های عصبی با استفاده از آنتی‌بادی‌های ویژه و تست‌های ایمونوهیستوشیمی، پروتئین‌های خاص سلول‌های قلبی مورد شناسایی قرار گرفته‌اند. حتی با به‌کارگیری داروهای افزایش‌دهنده یا کاهش‌دهندة ضربان سلول‌های قلبی، تجلی گیرنده‌ها در سطح این سلول‌ها نشان داده شده‌اند.
آنتی‌ژن‌های سطحی سلول‌های بنیادی جنینی پرورش یافته در پژوهشکده نیز مورد ارزیابی قرار گرفته است. به‌عنوان مثال، سلول‌های بنیادی جنینی باید فاکتوری بنام اوکت چهار (Oct-4) را بیان ‌کنند که وجود این ترکیب در سلول‌های مذکور ارزیابی شد.
یکی از مهم‌ترین خصوصیات سلول‌های بنیادی جنینی، قابلیت تبدیل شدن آنها به مشتقات اکتودرم، مزودرم و اندودرم است. به‌عنوان مثال، یکی از مارکرهای شاخص در مرحله اندودرمی، تولید آلفافیتوپروتئین (Alpha-feto-protein) است که در سلول‌های تکثیر شده، تولید این پروتئین نیز مورد بررسی قرار گرفت.
اخیراً نیز محققان پژوهشکده موفق شدند با تمایز جهت‌دار سلول‌های بنیادی جنینی انسان, سلول‌های بخش اندوکرینی پانکراس را تولید کنند (براساس اظهارات محققان پژوهشکده، این موفقیت برای اولین بار در جهان به‌دست آمده است). سلول‌های بخش اندوکرینی پانکراس انسانی شامل سلول‌های مولد انسولین انسانی, سلول‌های مولد هورمون گلوکاگون, سوماتواستاتین و پانکراتین پلی‌پپتیدی است. این تحقیق با روش‌های ایمونوهیستوشیمی و رادیوایمونواسی ارزیابی و آزمایش شده که نتایج رضایت‌بخشی داشته است. این موفقیت یک گام مهم برای درمان بیماران “دیابت نوع یک” در جهان محسوب می‌شود و این امید را به‌وجود آورده است که در آینده‌ای نه‌چندان دور، با پیوند سلول‌های انسولین‌ساز به انسان، راه درمان قطعی بیماری “دیابت نوع یک” هموار گردد.
ب) دانشکده پزشکی دانشگاه تربیت مدرس
گروه هماتولوژی دانشکدة پزشکی دانشگاه تربیت مدرس نیز از جمله مراکز دانشگاهی کشور است که فعالیت‌هایی را در زمینة سلول‌های بنیادی انجام داده و هم‌اکنون نیز طرح‌هایی در این راستا انجام می‌دهد.
تکثیر سلول‌های بنیادی بند ناف و تمایز سلول‌های بنیادی بالغ به سلول‌های قلبی، عصبی و استخوانی، از جمله دستاوردهای محققان این گروه در زمینة سلول‌های بنیادی می‌باشد. در ادامه، هر کدام از موارد فوق با تفصیل بیشتری مورد بررسی قرار می‌گیرند.
برخی از فعالیت‌های دانشگاه تربیت مدرس در زمینه سلول‌های بنیادی بالغ
1- تکثیر سلول‌های بنیادی بند ناف به منظور درمان افراد سرطانی
یکی از مشکلات پیوند مغز استخوان، عدم سازگاری نسجی (MHC) شخص گیرنده با شخص دهنده است. این موضوع یعنی "ناسازگاری نسجی"، حتی ممکن است باعث مرگ شخص گیرنده شود. از طرفی به‌دلیل کمبود تعداد افراد داوطلب برای اهدای مغز استخوان، امکان یافتن نمونه‌های سازگار با فرد بیمار دشوار است.
از آنجایی‌که سلول‌های بنیادی بند ناف، در مراحل اولیة تکامل قرار دارند، سازگاری آن‌ها با شخص گیرنده بیشتر است و در زمان انتقال به شخص بیمار، کمتر پس‌زده (Rejection) می‌شوند. بنابراین با تبدیل سلول‌های بنیادی بند ناف به سلول‌های مغز استخوان و پیوند آنها به بیمار می‌توان تا حد زیادی با مشکل پس‌زدگی مقابله نمود؛ ضمن اینکه این سلول‌های بنیادی، از خون بند ناف و بلافاصله بعد از تولد نوزاد جداسازی می‌شوند (بند ناف بعد از تولد از نوزاد جدا شده و دور انداخته می‌شود) و لذا بعید است که مشکلات اخلاقی خاصی داشته باشند.از دیگر مزایای سلول‌های بنیادی بند ناف، می‌توان به "فقدان عفونت ویروسی" و "سرعت بهبود" اشاره کرد (پس از پیوند این سلول‌ها به مغز استخوان، مدت زمان خون‌سازی و بهبود بیماران کمتر است).
تنها مشکل سلول‌های بنیادی بند ناف آن است که تعداد آنها بسیار کم است و لذا باید این سلول‌ها پس از استخراج در شرایط آزمایشگاهی تکثیر شوند تا بتوان به‌صورت کاربردی از آنها استفاده نمود. هم‌اکنون در دنیا تحقیقات زیادی در خصوص استخراج و تکثیر این سلول‌ها از بند ناف صورت می‌گیرد. در واقع استخراج و تکثیر سلول‌های بنیادی از بند ناف، اولین مرحله جهت تبدیل آن‌ها به بافت‌های دیگر و نهایتاً بهره‌گیری از آن‌ها برای درمان بیماری‌ها به‌شمار می‌رود.
این موضوع در دانشگاه تربیت مدرس مورد توجه قرار گرفته و به‌صورت یک طرح مشترک با همکاری بیمارستان دکتر شریعتی در حال انجام است و موفقیت‌های نسبتاً خوبی در زمینه استخراج و تکثیر آن‌ها در آزمایشگاه به‌دست آمده است.
2- تبدیل سلول‌های بنیادی بالغ به سلول‌های قلبی
در دانشگاه تربیت مدرس، سلول‌های بنیادی بالغ در محیط‌های کشت ویژه به سلول‌های قلبی تبدیل شده‌اند که دارای ضربان خاص این سلول‌ها بوده‌اند. برای مستندسازی بهتر، مراحل مختلف تمایز از یک سلول بنیادی به سلول قلبی، توسط میکروسکوپ فاز معکوس فیلمبرداری و به رایانه منتقل شده است. ضمن اینکه محققان این مرکز، جهت تشخیص تمایز و تشکیل سلول‌های قلبی، فقط به داشتن ضربان آن‌ها اکتفا نکرده و تست‌های تکمیلی را در این خصوص انجام داده‌اند. یک سلول قلبی (یا هر سلول دیگری) علاوه بر شکل ظاهری (مورفولوژی) باید دارای یک سری خصوصیات فیزیولوژیک و مولکولی نیز باشد؛ به‌طوری‌که در مجامع علمی برای اثبات تولید یک سلول قلبی (یا هر سلول دیگری) باید مستندات فیزیولوژی و مولکولی آن نیز در کنار مستندات مورفولوژیک ارایه شود. بر همین مبنا، آزمون‌های زیر توسط محققان دانشگاه تربیت مدرس انجام شده است:
الف- در روزهای اولیة تمایز، از سلول‌ها برش‌های میکروسکوپی تهیه و توسط میکروسکوپ الکترونی بررسی شد که تشکیل میوفیلامنت‌ها (Myofilaments) مورد تأیید قرار گرفت. علاوه بر این، ژن‌های Alpha myosin heavy chain و Beta myosin heavy chain و چند ژن دیگر که مشخصه یک سلول قلبی انسان هستند (ژن‌های اختصاصی سلول قلبی انسان) توسط تکنیک RT- PCR مورد بررسی و تأیید قرار گرفت.
ب- محققان دانشگاه تربیت مدرس، کاریوتایپ سلول‌های قلبی تولیدشده را تهیه و مورد بررسی قرار داده‌اند تا شکستگی‌های کروموزومی یا تنوع عددی کروموزوم‌ها (پلوئیدی) نیز در صورت بروز مشخص شوند؛ اما چنین تنوعی در کروموزوم‌ها مشاهده نشده و تمام سلول‌های مورد بررسی از این لحاظ سالم و بدون تغییر بودند.
ج- یکی دیگر از آزمون‌های مورد نیاز برای تأیید موفقیت در این تحقیق، تست مولکول‌های لانه‌گزینی است. این مولکول‌ها باعث می‌شوند سلول‌های قلبی تولیدشده، وقتی به بدن تزریق شدند در محل اصلی خود استقرار یابند و در بدن سرگردان نشوند. لذا در این تحقیق نیز وجود مولکول‌های لانه‌گزینی توسط فلوسایتومتری مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج اعلام شده توسط این گروه، حدود 45 درصد از سلول‌ها دارای مولکول‌های لانه‌گزینی بودند؛ یعنی در صورت تزریق در محل مورد نظر، استقرار خواهند یافت. نکته مهم این است که بقیه سلول‌ها (55 درصد) چون از سلول‌های بالغ همان فرد استخراج شده‌اند، سیستم دفاعی بدن را نیز تحریک نمی‌نمایند و از این حیث برای شخص موردنظر مشکلی فراهم نمی‌کنند و معمولاً توسط اندام‌های تصفیه‌کننده بدن مانند طحال دفع می‌شوند.
3- تبدیل سلول‌های بالغ به سلول‌های عصبی
تولید سلول‌های عصبی با استفاده از سلول‌های بنیادی بالغ نیز در دانشگاه تربیت مدرس در حال انجام است. در این خصوص مراحل تبدیل و تمایز سلول‌ها با موفقیت انجام شده، به ویژه مرحله تمایز نهایی که منجر به تغییر شکل سلول‌های بنیادی به صورت یک سلول عصبی می‌شود (تغییر مورفولوژی) به 4 تا 5 ساعت تقلیل داده شده که تمام این مراحل در آزمایشگاه بیوتکنولوژی انستیتو پاستور ایران فیلمبرداری گردیده است. البته در این مورد نیز تنها به مورفولوژی اکتفا نشده و تست‌های مولکولی خاص سلول‌های عصبی انجام شده است که تشکیل سلول‌های عصبی از سلول‌های بنیادی بالغ را تأیید می‌نماید. یکی از تست‌ها، آزمون وجود پروتئین Neuron Specific Enolase می‌باشد که توسط رنگ‌آمیزی مورد مطالعه قرار گرفته است.
علاوه بر این‌، بر اساس اظهارات محققان طرح، در نظر است که سلول‌های عصبی تولید‌شده، مورد آزمون الکتروفیزیولوژیک قرار گیرند تا نحوه تحریک آن‌ها در مقابل جریان الکتریسیته (پالس الکتریکی) مشخص شود. در این خصوص با دانشگاه شهید بهشتی هماهنگی صورت گرفته که با توجه به وجود امکانات مقتضی در آن دانشگاه، آزمون مذکور در آنجا صورت گیرد.
4- تولید سلول استخوانی با استفاده از سلول‌های بنیادی بالغ
با توجه به اهمیت تبدیل و تمایز سلول‌های بنیادی بالغ به سلول‌های استخوانی و کاربرد آن در ترمیم بافت‌های استخوانی آسیب‌دیده، این مورد نیز در دانشگاه تربیت مدرس مورد توجه قرار گرفته است. تاکنون مراحل اولیه تمایز با موفقیت انجام شده است و برای تشخیص کلسیته شدن در این سلول‌ها، از تست اختصاصی آن یعنی آلیزانید و برای تعیین و تأیید تمایز، از آزمون آلکالان‌فسفاتاز استفاده شده است، که هر دوی این آزمون‌ها روند تمایز را مورد تأیید قرار داده‌اند. علاوه بر این‌ها نمونه‌های میکروسکوپی سلول‌ها توسط میکروسکوپ الکترونی مورد بررسی قرار خواهند گرفت.برنامه‌های آتی پژوهشگران دانشگاه تربیت مدرس
از جمله اهداف آینده محققان این دانشگاه می‌توان به تولید سلول‌های غضروفی و پوستی با استفاده از سلول‌های بنیادی بالغ اشاره کرد. البته بر اساس اظهارات این گروه، مراحل اولیه تولید سلول‌های غضروفی در ماه‌های اخیر شروع شده است. شایان ذکر است که در صورت موفقیت، از این تکنیک می‌توان برای ترمیم غضروف‌ها و مفاصل آسیب‌دیده استفاده نمود. مورد دوم یعنی تولید سلول‌های پوستی نیز جزو اهداف آینده گروه محسوب می‌شود که در صورت تحقق شرایط و جذب امکانات انجام خواهد شد.
برخی مشکلات موجود در عرصه تحقیقات سلول‌های بنیادی1- عدم تصویب به‌موقع طرح‌ها
متأسفانه در کشور ما تصویب طرح‌های تحقیقاتی و تخصیص بودجه‌های آن به کندی صورت می‌گیرد، بنابر این دور از انتظار نیست که طرح‌های تعریف شده در حوزة سلول‌های بنیادی نیز گرفتار چنین مشکلی باشند. برای مثال، بر اساس اظهارات یکی از محققان دانشگاه تربیت مدرس، اغلب تحقیقاتی که تاکنون در این دانشگاه بر روی سلول‌های بنیادی صورت گرفته، با هزینه‌های شخصی، کمک‌های برخی از مسئولان دانشگاه و کمک برخی از مراکز همچون بیمارستان شهید بهشتی و انستیتو پاستور ایران به ثمر نشسته‌اند. به‌عبارت دیگر، اغلب تحقیقات مذکور، خارج از حیطه طرح‌های تحقیقاتی مصوب و به‌صورت خودجوش انجام شده‌اند.
2- نیاز به بودجه‌های بالا و امکانات پیشرفته
تحقیق در زمینة سلول‌های بنیادی همانند سایر عرصه‌های علمی جدید، نیازمند حمایت‌های مالی و برخورداری از یک‌سری امکانات و ابزار اولیه است. بدیهی است در صورت عدم دسترسی به چنین ملزوماتی، انتظار ادامة تحقیقات و مطرح بودن در این عرصه، امری نامعقول به‌نظر می‌رسد.
از جمله مواد مورد نیاز برای کشت و تکثیر سلول‌های بنیادی، فاکتور رشد (Growth Factor) است که قیمت 5 میلی‌گرم آن حدود 650 هزار تومان بوده و این مقدار تنها برای 15 تا 20 آزمایش کافی است؛ همین موضوع برای فاکتور دیگری بنام بتاتی‌جی‌اف (ßTGF) نیز صادق است که در کشت سلول‌های غضروفی کاربرد دارد. بنابراین، تهیة مواد مذکور بویژه در شرایط فعلی که محققان کشورمان به‌علت محدودیت‌ها و تحریم‌های وضع‌شده از سوی کشورهای غربی در تنگنای علمی قرار دارند، نه ‌تنها به حمایت‌های معنوی بلکه به تسهیلات و بودجه‌های مالی سازمان‌ها و ارگان‌‌های مربوط هم نیاز دارد. از لحاظ امکانات نیز وجود ابزارهایی چون میکروفیوژ، سانتریفوژ یخچال‌دار، میکروسکوپ‌های قوی و با کنتراست بالا و غیره از ملزومات اولیة یک آزمایشگاه بیوتکنولوژی هستند که تهیه آن‌ها نیز به سختی میسر می‌شود. بنابراین، با عنایت به کاربردهای بالقوه و بالفعل سلول‌های بنیادی در عرصه پزشکی و توجه اخیر مسؤولان به این موضوع، انتظار می‌رود حمایت‌های عملی بیشتری در این زمینه صورت پذیرد.

نتیجه‌گیری و پیشنهاد

با توجه به مسایل مطرح شده، به نظر می‌رسد پیشرفت در زمینة فناوری تولید، تکثیر و بهره‌گیری از سلول‌های بنیادی و ارتقاء جایگاه کنونی کشورمان در این عرصه، علاوه بر عزم ملی و تلاش مستمر محققان، نیازمند توجه به عوامل متعددی است که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:
1- بی‌شک توسعة پایدار و مداوم در هر زمینه، نیازمند برنامه‌ریزی و آینده‌نگری هدفمند و دقیق است. به‌عبارت دیگر، تحقیقات در یک زمینة علمی، زمانی مثمر ثمر خواهند بود که اولاً با نیازها و امکانات موجود مطابقت داشته ثانیاً مراحل تحقیق به‌طور صحیح و در راستای نیل به هدف تعریف شده باشند.
2- بر اساس واقعیت‌های موجود، آنچه که در شرایط فعلی باید درباره سلول‌های بنیادی به آن توجه شود، آن است که محدودیت‌ها و خصوصیات ذکر‌شده در این مطلب، به معنی برتری داشتن یک دسته از سلو‌ل‌ها بر دیگری نیست؛ واقعیت آن است که هرکدام از سلول‌های بنیادی بالغ و جنینی، مزایا، معایب و بحث‌های حقوقی خاص و انکارناپذیر خود را داشته و لذا نباید به بهانة پرداختن به یکی از این‌ها به دیگر جنبه‌ها ‌توجه ننمود. بنابراین بهتر است تحقیقات برای کاربرد و بهره‌گیری از هر دو دسته سلول هم‌زمان و به موازات یکدیگر صورت گیرد.
3- مسألة دیگر، توجه به این نکته است که یکی از لوازم اصلی موفقیت در این عرصة مهم، نگرش ملی و فرا‌گروهی کار بر روی سلول‌های بنیادی است. بدین معنی که نباید انتظار داشت یک فرد و یا یک مرکز به‌تنهایی بتواند در این مقوله به‌طور کامل موفق شود. لذا لازم است از تمامی پتانسیل‌های علمی و عملی محققان و مراکز علمی- پژوهشی کشور به نحو صحیح استفاده شود. پیشنهادی که برای نیل به این هدف می‌توان ارایه داد، ایجاد شبکه‌ای تخصصی و ملی، متشکل از تمام مراکز تحقیقاتی، دانشگاهی و محققان فعال در زمینة سلول‌های بنیادی است. چنین مجموعه‌ای می‌تواند با حمایت و نظارت نهاد‌های مسؤول، ضمن سیاست‌گذاری تحقیقات کشور در زمینة سلول‌های بنیادی، با تقسیم کار و هدایت پژوهش‌ها در مراکز مختلف، علاوه بر ایجاد ارتباط و هماهنگی بین پژوهشگران، امکان استفاده صحیح از امکانات محدود کشور و جلوگیری از موازی‌کاری را به نحو مطلوب فراهم کند. بدیهی است طراحی و اجرای چنین سیستمی نه‌تنها احتمال بروز رقابت‌های ناسالم و مخرّب را از بین می‌برد بلکه باعث تقویت همکاری و روحیة کار گروهی در عرصة علمی کشور می‌شود.
4- از نظر تبلیغات و معرفی دستاوردهای محققان عزیز کشور نیز ‌بایستی تاحد امکان عدالت را رعایت نمود؛ یعنی باید سعی شود همة دستاوردهای مختلف که در این زمینه وجود دارد، به‌طور یکسان در سطح رسانه‌ها، به‌خصوص رسانه‌های دولتی منعکس شوند تا روحیة ناامیدی در کسی ایجاد نگردد.
در پایان امید است بتوان از این فناوری علاوه بر تولید علم و چاپ مقالات پژوهشی معتبر، در جهت رفع نیازهای جامعه پزشکی، به‌ویژه بیماران و جانبازان دردمند استفاده کرد.
به امید موفقیت‌های روزافزون جامعة علمی کشور و سربلندی ایران اسلامی

منــابع مورد استفاده:
1- آهنگرزاده‌رضایی، محمد، تفاوت‌ سلول‌های بنیادی بالغ و جنینی و کاربرد آن‌ها، اردیبهشت 1383، سایت شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران، www.itanetwork.org.
2. آهنگرزاده‌رضایی، محمد، گزارشی از فعالیت‌های پژوهشکده رویان در زمینة سلول‌های بنیادی (از زبان آقای بهاروند)، اردیبهشت 1383، سایت شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران، www.itanetwork.org.
3. آهنگرزاده‌رضایی، محمد، آشنایی با پژوهشکدة رویان، اردیبهشت 1383، سایت شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران، www.itanetwork.org.
4. عبدی، حمیدرضا، خصوصیات و محدودیت‌های سلول‌های بنیادی (از زبان دکتر سلیمانی)، فروردین 1383، سایت شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران، www.itanetwork.org.
5. عبدی، حمیدرضا، گزارشی از دستاوردهای دانشگاه تربیت مدرس در زمینه سلول‌های بنیادی، فروردین 1383، سایت شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران، www.itanetwork.org.
6. عبدی، حمیدرضا، کاربردهای سلول‌های بنیادی در پزشکی (دیدگاه دکتر سلیمانی)، فروردین 1383، سایت شبکة تحلیلگران تکنولوژی ایران، www.itanetwork.org.
7. Stem cells information, National Institute of Health (NIH), Department of Health and Human Services, April 2004, http://stemcells.nih.gov.
8. Chapman, A.R., Frankel M.S. and Garfinkel M.S., Stem Cell Research and Applications, Monitoring the Frontiers of Biomedical Research, American Association for the Advancement of Science and Institute for Civil Society, 1999.
9. Xiaoxia1G. and Fuchu1 H., Properties and applications of embryonic stem cells, Chinese Science Bulletin, 45(14): 1258-1265, 2000.
10. Stem Cell Therapy, Medical Research Council, April 2004, http://www.mrc.ac.uk

فناوری سلول‌های بنیادی
دسترسی انسان به فناوری تکثیر سلول‌های بنیادی (بن‌یاخته‌ها) و به‌کارگیری آن‌ها برای تولید سلول‌های دیگر، از جمله مباحث نوین در علوم زیستی است. انتظار می‌رود این فناوری، در سال‌های آتی انقلاب بزرگی را در عرصه علوم گوناگون به‌ویژه پزشکی پدید آورده و در درمان برخی از بیماری‌های صعب‌العلاج انسان مفید واقع شوددر متن زیر، علاوه بر تعریف و بیان برخی از کاربردهای عملی، قریب‌الوقوع و قابل‌انتظار سلول‌های بنیادی و معرفی دو مرکز فعال کشور در این زمینه، به گوشه‌ای از فعالیت‌ها و دستاوردهای محققان کشور در دست‌یابی به فناوری تکثیر و تمایز سلول‌های بنیادی اشاره شده است

کاربردهای متنوع نانوذرات

نانوتکنولوژی چیست ؟
مقدمه

تحلیلی بر وضعیت موجود فناوری درحوزه متالورژی استخراجی در کشور

پزشکی هسته ای

پزشکی هسته‌ای شاخه‌ای از پزشکی است که در آن تشعشع خواص هسته‌ای نوکلیدهای رادیواکتیو و نوکلیدهای پایدار ، هم برای تشخیص و هم برای درمان امراض بکار می‌روند. این امر می‌تواند یا با پرتودهی مستقیم مریض با یک چشمه تشتعشع خارجی یا با تزریق داروهای نشاندار با رادیواکتیویته به مریض تحقق یابد .

*رادیو دارو

داروهای نشاندار رادیواکتیو که به مریض تزریق یا خورانده می‌شوند، به نام رادیو داروها معروف هستند. دارویی هسته‌ای یا رادیو فارماکولوژی روش دارویی خاصی است که با ترکیبات ، آزمایش یا تزریق مناسب رادیو دارو به مریض ارتباط دارد.
کاربرد رادیوداروها
*روشهای تشخیص زنده

روشهای تشخیص زنده آن روشهایی هستند که در آنها یک رادیو دارو در سیستم یک مریض زنده ، بطریق خوراندن ، تزریق ، یا با استنشاق وارد می‌گرددم اشعه گامای نشر شده بوسیله رادیو داروها برای تامین اطلاعات مورد نیاز بر روی صفحه کامپیوتر قابل مشاهده هستند.

روشهای تشخیص غیر زنده

روشهای غیر زنده آنهایی هستند که روی نمونه‌های برداشته شده از یک مریض انجام می‌گیرد. تعدادی از این روشها مستلزم بکارگیری رادیو داروها است. ولی مهمترین آنها روش رادیو ایمونواسی (RIA) می‌باشد.

رادیو ایمونواسی و تاثیر آن در پزشکی

رادیو ایمونواسی نوعی تجزیه بطریق رقیق کردن ایزوتوپی (IDA) ، جزو استو کیومتری است که در آن عنصر مورد تجریه نشاندار و غیر نشاندار برای پیوند با مقادیر محدود مولکولی که بطور خاص با عنصر مورد تجزیه پیوند می‌دهد، رقابت می‌کند. RIA بطور گسترده در آزمایشگاههای پزشکی برای تعیین هورمونها ، داروها ، ویروسها ، و دیگر گونه‌های آلی در سطح جهان بکار می‌رود. شروع RIA به سالهای 1950 ، با بررسی S.Berson و R.Yalow برروی متابولیسم انسولین B1I در مریض‌های دیابتی بر می‌گردد.
Berson و Yalow دریافتند که مریض‌های دیابتی موادی در سرم خون دارند که با انسولین پیوند می‌دهند. آنها مشاهده کردند که انسولین نشاندار و غیرنشاندار با این ماده پیوند دهنده رقابت کرده، و این مقدار انسولین غیرنشاندار موجود ، مقادیر انسولین نشاندار را که پیوند داده متاثر می‌کند. آنها در این مطالعه توانایی روش ، جهت ارزیابی انسولین را دریافتند. RIA از آن زمان تا کنون پیشرفتهای گسترده‌ای را در روشهای پزشکی با کاربردهای وسیع برای اندازه گیری مقادیر بسیار کم بسیاری از بیو مولکولهای مهم نموده است.

کاربردهای درمانی تشعشع

کاربردهای درمانی تشعشع و رادیو داروها نسبت به کاربردهای تشخیص محدودتر هستند. زمانی که تشعشع برای درمان بکار می‌رود، مقصود نابود نمودن یک قسمت خاص از نسوج مریض با تشعشع است. چشمه تشعشع می‌تواند داخلی و خارجی باشد.

چشمه‌های مورد استفاده در درمان

چشمه‌های خارجی تشعشع در حال حاضر اساسا در شکل باریکه‌های الکترونی یا اشعه ایکس است. بسیاری از دستگاهها می‌توانند برای تولید این تشعشعات بکار روند. ولی شتابدهندهای خطی کوچک بیشترین کاربرد را دارند. الکترونهای با انرژیهای 4 تا 15 میلیون الکترون ولت برای درمان سرطانهایی که نزدیک سطح بدن هستند، مانند سرطانهای پوست ، سینه ، سر و گردن بکار می‌روند.
زمانی که نفوذ بیشتری از تشعشع لازم باشد، اشعه گاما از یک چشمه بسته رادیو نوکلید مورد استفاده قرار می‌گیرد. 60Co بطور گسترده‌ای برای این منظور بکار رفته است، ولی در حال حاضر 137Cs ترجیح داده می‌شود. علاوه بر تشعشع خارجی یک عضو ممکن است، یک سوزن یا دانه رادیواکتیو را در داخل بدن مریض کاشت و لذا تنها مقاطع خاصی را که باید نابود شوند، پرتودهی نمود. در این رابطه کاشتهای 198Au و 125I متداول است.